ΚΑΘΑΡΤΗΡΙΟ (Purgatory)

Αν εξετάσουμε το θέμα αποκλειστικά μέσα από τη βιβλική μαρτυρία, η διδασκαλία περί Καθαρτηρίου —δηλαδή μιας μεταθανάτιας κατάστασης όπου άνθρωποι που πεθαίνουν εν Χριστώ καθαρίζονται μέσω προσωρινής τιμωρίας πριν εισέλθουν στην πλήρη παρουσία του Θεού—δεν διατυπώνεται στην Αγία Γραφή. Αντίθετα, αρκετές κεντρικές διδασκαλίες της Καινής Διαθήκης οδηγούν προς διαφορετική κατεύθυνση.

1. Ο καθαρισμός της αμαρτίας γίνεται διά του αίματος του Χριστού

Η βάση της σωτηρίας δεν είναι ένας μεταθανάτιος καθαρισμός, αλλά το ολοκληρωμένο έργο του Χριστού.

Α΄ ΙΩΑ 1:7 «το αίμα του Ιησού Χριστού του Υιού αυτού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας.»

Προσέχουμε τη φράση «από πάσης αμαρτίας». Δεν παρουσιάζεται κάποια κατηγορία αμαρτιών για την οποία ο πιστός, αφού πεθάνει, χρειάζεται επιπλέον καθαρισμό.

ΕΒΡ 10:14 «Διότι με μίαν προσφοράν ετελειοποίησε διαπαντός τους αγιαζομένους.»

Οι λέξεις «μίαν προσφοράν» και «διαπαντός» είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Η θυσία του Χριστού παρουσιάζεται ως επαρκής και οριστική.

2. Ο Χριστός είπε: «Τετέλεσται»

Στον σταυρό ο Ιησούς είπε:

ΙΩΑ 19:30 «Τετέλεσται.»

Το έργο της εξιλέωσης ολοκληρώθηκε. Η Καινή Διαθήκη δεν μας παρουσιάζει τον πιστό να συμπληρώνει μετά τον θάνατό του, μέσω πόνου ή τιμωρίας, αυτό που υπολείπεται από τη θυσία του Χριστού.

Γι' αυτό ο Παύλος γράφει:

ΡΩΜ 8:1 «Δεν είναι λοιπόν τώρα ουδεμία κατάκρισις εις τους εν Χριστώ Ιησού.»

Εάν δεν υπάρχει πλέον κατάκριση για εκείνον που βρίσκεται εν Χριστώ, είναι δύσκολο να θεμελιωθεί βιβλικά μια μεταθανάτια τιμωρία που απαιτείται για να καθαριστεί πριν εισέλθει στην παρουσία του Θεού.

3. Μετά τον θάνατο η Γραφή μιλά για κρίση, όχι για δεύτερη διαδικασία καθαρισμού

Ένα από τα σαφέστερα εδάφια είναι:

ΕΒΡ 9:27 «Και καθώς είναι αποφασισμένον εις τους ανθρώπους άπαξ να αποθάνωσι, μετά δε τούτο είναι κρίσις.»

Η σειρά που δίνεται είναι: ζωή → θάνατος → κρίση.

Δεν αναφέρεται: ζωή → θάνατος → καθαρτήριο → τελικός καθαρισμός → παρουσία Θεού.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή το εδάφιο μιλά ακριβώς για το τι ακολουθεί τον θάνατο.

4. Ο ληστής στον σταυρό δεν πήγε σε Καθαρτήριο

Ο ληστής λέει στον Χριστό:

ΛΟΥΚ 23:42-43 «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη βασιλεία σου. Και είπε προς αυτόν ο Ιησούς· Αληθώς σοι λέγω, σήμερον θέλεις είσθαι μετ' εμού εν τω παραδείσω.»

Ο ληστής δεν είχε χρόνο να πραγματοποιήσει έργα αποκατάστασης, ούτε να περάσει κάποια επίγεια διαδικασία εξαγνισμού. Ο Χριστός όμως δεν του είπε «πρώτα θα καθαριστείς», αλλά:

«Σήμερον θέλεις είσθαι μετ' εμού εν τω παραδείσω.» Η σωτηρία του στηρίχθηκε στη χάρη του Χριστού.

5. Ο Παύλος περίμενε μετά τον θάνατο να βρίσκεται «με τον Χριστό»

ΦΙΛΙΠ 1:23 «έχων την επιθυμίαν να αναχωρήσω και να ήμαι με τον Χριστόν· διότι είναι πολύ πλέον καλύτερον.»

Ο Παύλος δεν λέει: «να αναχωρήσω, να καθαριστώ και κατόπιν να είμαι με τον Χριστό».

Β΄ ΚΟΡ 5:8 «θαῤῥούμεν δε και επιθυμούμεν μάλλον να αποδημήσωμεν από του σώματος και να ενδημήσωμεν προς τον Κύριον.»

Η προσδοκία του πιστού μετά την αναχώρηση από το σώμα είναι η παρουσία του Κυρίου.

6. Τι γίνεται με το Α΄ Κορινθίους 3:13-15;

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο χωρίο που χρησιμοποιείται για να υποστηριχθεί το Καθαρτήριο:

Α' ΚΟΡ 3:13-15 «εκάστου το έργον θέλει φανερωθή... επειδή διά πυρός ανακαλύπτεται... Εάν τινός το έργον... μένη, θέλει λάβει μισθόν· εάν τινός το έργον κατακαή, θέλει ζημιωθή· αυτός όμως θέλει σωθή, πλην ούτως ως διά πυρός.»

Όμως προσέχουμε τι καίγεται: Δεν καίγεται ο άνθρωπος — δοκιμάζεται το έργο του.

Ο Παύλος αναφέρει προηγουμένως έργα σαν «χρυσόν, άργυρον, λίθους τιμίους, ξύλα, χόρτον, καλάμην» (εδ. 12).

Άρα το θέμα είναι η αξιολόγηση των έργων και ο μισθός του πιστού, όχι η εξιλέωση των αμαρτιών του. Μάλιστα λέει: «αυτός όμως θέλει σωθή».

Επομένως το «πυρ» δεν παρουσιάζεται ως μέσο που κάνει τον άνθρωπο σωσμένο. Ο άνθρωπος είναι ήδη σωσμένος· τα έργα του κρίνονται ως προς την αξία τους.

7. Η σωτηρία είναι κατά χάριν, όχι μέσω μεταθανάτιας ικανοποίησης

ΕΦΕΣ 2:8-9 «Διότι κατά χάριν είσθε σεσωσμένοι διά της πίστεως· και τούτο δεν είναι από σας, Θεού το δώρον· ουχί εξ έργων, διά να μη καυχηθή τις.»

ΡΩΜ 5:1 «Δικαιωθέντες λοιπόν εκ πίστεως, έχομεν ειρήνην προς τον Θεόν διά του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.»

Ο πιστός δεν πεθαίνει περιμένοντας να ολοκληρωθεί η δικαίωσή του. Έχει ήδη δικαιωθεί διά της πίστεως.

8. «Χωρίς αγιασμόν ουδείς θέλει ιδεί τον Κύριον»

Μερικές φορές τίθεται η εύλογη ερώτηση: αφού κανένας πιστός δεν πεθαίνει έχοντας φτάσει σε τέλεια πρακτική αγιότητα, πώς μπορεί να παρουσιαστεί ενώπιον του Θεού;

Η απάντηση της Γραφής δεν είναι το Καθαρτήριο, αλλά το ολοκληρωτικό έργο του Θεού στον πιστό.

Α΄ ΙΩΑ 3:2 «εξεύρομεν ότι όταν φανερωθή, θέλομεν είσθαι όμοιοι με αυτόν, διότι θέλομεν ιδεί αυτόν καθώς είναι.»

ΦΙΛΙΠ 3:21 «όστις θέλει μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεως ημών, ώστε να γείνη σύμμορφον με το σώμα της δόξης αυτού.»

Η τελική τελειοποίηση είναι έργο του Χριστού, όχι αποτέλεσμα μεταθανάτιας τιμωρίας.

9. Η παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου δημιουργεί ακόμη μία δυσκολία για το Καθαρτήριο

Στον Λουκά 16:19-31 παρουσιάζεται ένας μεγάλος χωρισμός μετά τον θάνατο. Ο Αβραάμ λέει:

ΛΟΥΚ 16:26 «... μεταξύ ημών και υμών χάσμα μέγα είναι εστηριγμένον, ώστε οι θέλοντες να διαβώσιν εντεύθεν προς εσάς να μη δύνανται, μηδέ οι εκείθεν να διαπερώσι προς υμάς.».

Η εικόνα που δίνεται δεν είναι μιας ενδιάμεσης κατάστασης όπου οι άνθρωποι εξαγνίζονται και στη συνέχεια αλλάζουν προορισμό. Υπάρχει οριστικότητα.

Το κεντρικό θεολογικό ζήτημα

Το ισχυρότερο βιβλικό επιχείρημα κατά του Καθαρτηρίου δεν είναι απλώς ότι «η λέξη Καθαρτήριο δεν υπάρχει στην Αγία Γραφή». Αυτό από μόνο του δεν θα ήταν αρκετό.

Το ουσιαστικό επιχείρημα είναι ότι η Καινή Διαθήκη παρουσιάζει:

πλήρη εξιλέωση → πλήρη συγχώρηση → δικαίωση → θάνατο → παρουσία με τον Χριστό → ανάσταση και κρίση/ανταμοιβή.

Δεν παρουσιάζει ένα επιπλέον στάδιο μεταθανάτιας εξιλέωσης.

Ίσως το πιο δυνατό χωρίο για να συνοψίσουμε όλη τη θέση είναι:

ΕΒΡ 10:14 «Διότι με μίαν προσφοράν ετελειοποίησε διαπαντός τους αγιαζομένους.»

Αν η μία προσφορά του Χριστού τελειοποιεί διαπαντός εκείνους που είναι δικοί Του, τότε δεν χρειάζεται μια δεύτερη μεταθανάτια διαδικασία που θα ολοκληρώσει τον καθαρισμό τους. Αυτό που μας καθαρίζει ενώπιον του Θεού δεν είναι το πυρ του Καθαρτηρίου, αλλά το αίμα του Ιησού Χριστού.