ΑΛΛΑΛΑΓΜΟΣ

Η Αγία Γραφή, φανερώνει μια συλλογική κατηγορία εμπειρίας, που είναι συνυφασμένη με τις κοινές προσευχές. Πρόκειται για στιγμές κατά τις οποίες η συνειδητή αίσθηση της παρουσίας του Θεού γίνεται τόσο έντονη, ώστε επηρεάζεται συλλογικά ολόκληρη η σύναξη. Πρόκειται για μια έντονη συλλογική πνευματική ανταπόκριση στην παρουσία του Θεού.

1. Το εντυπωσιακό παράδειγμα στην αφιέρωση του Ναού

Β' ΧΡΟ 5:13  τότε, ως ήχησαν οι σαλπιγκταί και οι ψαλτωδοί ομού μιά φωνή, υμνούντες και δοξολογούντες τον Κύριον, και καθώς ύψωσαν την φωνήν διά σαλπίγγων και κυμβάλων και οργάνων μουσικών, και ύμνουν τον Κύριον, λέγοντες, Ότι είναι αγαθός, ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού, τότε ο οίκος ενεπλήσθη νεφέλης, ο οίκος του Κυρίου, 14  και δεν ηδύναντο οι ιερείς να σταθώσι διά να λειτουργήσωσιν, εξ αιτίας της νεφέλης· διότι η δόξα του Κυρίου ενέπλησε τον οίκον του Θεού.

Μερικές ιδιαίτερες στιγμές κατά την ώρα της συμπροσευχής, η προγραμματισμένη λατρεία ουσιαστικά μπορεί αν διακοπεί από μια ισχυρότερη εκδήλωση της παρουσίας του Θεού. Δεν σταμάτησαν επειδή υπήρχε αταξία. Σταμάτησαν επειδή συνέβη κάτι που δεν το προκαλεί άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Θεός: «η δόξα του Κυρίου ενέπλησε τον οίκον».

Και υπάρχει κάτι ακόμη σημαντικό: προηγουμένως όλη η σύναξη είχε γίνει «ως μία φωνή». Υπάρχει λοιπόν συλλογικότητα.

2. Το ίδιο συμβαίνει στη Σκηνή του Μαρτυρίου

Έχουμε σχεδόν το ίδιο φαινόμενο:

ΕΞΟΔ 40:34  Τότε εκάλυψεν η νεφέλη την σκηνήν του μαρτυρίου και δόξα Κυρίου ενέπλησε την σκηνήν. 35  Και δεν ηδυνήθη ο Μωϋσής να εισέλθη εις την σκηνήν του μαρτυρίου· διότι η νεφέλη εκάθητο επ' αυτήν, και δόξα Κυρίου ενέπλησε την σκηνήν.

Αυτό είναι ακόμη εντονότερο. Δεν είναι απλώς συναισθηματική συγκίνηση των ανθρώπων. Η βιβλική αφήγηση αποδίδει το γεγονός στην παρουσία του Θεού. Η παρουσία αυτή γίνεται τόσο έντονη ώστε ακόμη και ο Μωυσής «δεν ηδύνατο να εισέλθη». Άρα υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη προηγούμενο κατά το οποίο η παρουσία του Θεού υπερβαίνει την κανονική εξέλιξη της λατρείας.

3. Η προσευχή του Σολομώντα και η συλλογική αντίδραση

Ακόμη εντονότερη εικόνα έχουμε όταν ο Σολομώντας τελειώνει την προσευχή του, όταν ολοκληρώθηκε η κατασκευλη του Ναού.

Β΄ ΧΡΟ 7:1 Και αφού ετελείωσεν ο Σολομών προσευχόμενος, κατέβη το πυρ εκ του ουρανού και κατέφαγε τα ολοκαυτώματα και τας θυσίας· και δόξα Κυρίου ενέπλησε τον οίκον. 2  Και δεν ηδύναντο οι ιερείς να εισέλθωσιν εις τον οίκον του Κυρίου, διότι δόξα Κυρίου ενέπλησε τον οίκον του Κυρίου. 3  Πάντες δε οι υιοί Ισραήλ, βλέποντες το πυρ καταβαίνον και την δόξαν του Κυρίου επί τον οίκον, έπεσον κατά πρόσωπον επί την γην, επί το λιθόστρωτον, και προσεκύνησαν και εδόξασαν τον Κύριον, λέγοντες, Ότι είναι αγαθός· ότι εις τον αιώνα το έλεος αυτού.

Μόλις κατέβηκε η φωτιά από τον Ουρανό και η δόξα του Θεού γέμισε τον Ναό, βλέπουμε την αντίδραση ολόκληρου του λαού: Έπεσαν με τα πρόσωπά τους στο έδαφος και προσκήνυσαν δοξάζοντας τον Θεό!

Εδώ λοιπόν έχουμε: Παρουσία Θεού → Συλλογική αντίδραση → Προσκύνηση και δοξολογία.

4. H Πεντηκοστή

Εδώ πλέον περνάμε στην Καινή Διαθήκη.

ΠΡΑΞ 2:1  Και ότε ήλθεν η ημέρα της Πεντηκοστής, ήσαν άπαντες ομοθυμαδόν εν τω αυτώ τόπω. 2  Και εξαίφνης έγεινεν ήχος εκ του ουρανού ως ανέμου βιαίως φερομένου, και εγέμισεν όλον τον οίκον όπου ήσαν καθήμενοι· 3  και εφάνησαν εις αυτούς διαμεριζόμεναι γλώσσαι ως πυρός, και εκάθησεν επί ένα έκαστον αυτών, 4  και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου, και ήρχισαν να λαλώσι ξένας γλώσσας, καθώς το Πνεύμα έδιδεν εις αυτούς να λαλώσιν.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο κείμενο σε σχέση με τον αλλαλαγμό στη Καινή Διαθήκη. Δεν έχουμε έναν άνθρωπο που λαμβάνει το Άγιο Πνεύμα απομονωμένος. Έχουμε ολόκληρη σύναξη. Και η ενέργεια του Πνεύματος γίνεται συλλογική: «επλήσθησαν άπαντες».

Βλέπουμε ότι στη σύναξη αυτή το συμβάν ακούστηκε στο πλήθος τριγύρω, αφού "συνεταράχθη" και ήλθαν έξω από το σπίτι που ήταν συνηγμένοι οι 120, από όπου ακούστηκε "η φωνή άυτη".

ΠΡΑΞ 2:6  και καθώς έγεινεν η φωνή αύτη, συνήλθε το πλήθος και συνεταράχθη, διότι ήκουον αυτούς εις έκαστος λαλούντας με την ιδίαν αυτού διάλεκτον.

5. Πράξεις κεφ. 4

Αυτό το περιστατικό είναι εξαιρετικά σημαντικό επειδή οι άνθρωποι αυτοί είχαν ήδη ζήσει την Πεντηκοστή. Η Εκκλησία βρίσκεται σε διωγμό.

ΠΡΑΞ 4:24  Οι δε ακούσαντες, ομοθυμαδόν ύψωσαν την φωνήν προς τον Θεόν ... 31  Μετά δε την δέησιν αυτών εσείσθη ο τόπος όπου ήσαν συνηγμένοι, και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου και ελάλουν τον λόγον του Θεού μετά παρρησίας.

Εδώ λοιπόν. δεν προσεύχεται μόνο ένας και οι υπόλοιποι απλά άκουγαν, αλλά όλοι μαζί «Ύψωσαν την φωνήν» προς τον Θεό. Και στο τέλος "εσείσθη ο τόπος όπου ήσαν συνηγμένοι, και επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου."

Πάλι έχουμε: Κοινή προσευχή → Ισχυρή εκδήλωση της παρουσίας του Θεού → Συλλογική πλήρωση Πνεύματος Αγίου. Αυτό αποτελεί πολύ ισχυρό βιβλικό παράλληλο.

6. Στο σπίτι του Κορνηλίου

Στις Πράξεις 10 έχουμε κάτι ακόμη πιο χαρακτηριστικό. Ο Πέτρος δεν έχει τελειώσει καν το κήρυγμά του.

ΠΡΑΞ 10:44  Ενώ έτι ελάλει ο Πέτρος τους λόγους τούτους, επήλθε το Πνεύμα το Άγιον επί πάντας τους ακούοντας τον λόγον. 45  Και εξεπλάγησαν οι εκ περιτομής πιστοί, όσοι ήλθον μετά του Πέτρου, ότι η δωρεά του Αγίου Πνεύματος εξεχύθη και επί τα έθνη· 46  διότι ήκουον αυτούς λαλούντας γλώσσας και μεγαλύνοντας τον Θεόν.

Ενώ ο Πέτρος ακόμα μιλούσε, η κανονική διαδικασία διακόπτεται, όχι από άνθρωπο, αλλά από τον Θεό. Το Άγιο Πνεύμα επεμβαίνει και οι Ιουδαίοι πιστοί κατάλαβαν τι συνέβη, "διότι ήκουον αυτούς λαλούντας γλώσσας και μεγαλύνοντας τον Θεόν."

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε ότι κάποιοι πιστοί μέσα σε μία τέτοια πνευματική ατμόσφαιρα μπορεί να βατιστούν στο Άγιο Πνεύμα και να μιλήσουν για πρώτη φορά σε γλώσσες.

Υπάρχει σαφές βιβλικό προηγούμενο συλλογικής έκχυσης του Πνεύματος που συνοδεύεται από γλώσσες.

7. Η «έκσταση» είναι βιβλική λέξη, αλλά θέλει προσοχή

Η Καινή Διαθήκη πράγματι χρησιμοποιεί τη λέξη ἔκστασις. Για παράδειγμα ο Πέτρος λέει «ενώ προσηυχόμην... ήλθον εις έκστασιν.» (Πράξεις 11:5)

Ο Παύλος λέει: «ενώ προσηυχόμην εν τω ιερώ, ήλθον εις έκστασιν.» (Πράξεις 22:17)

Άρα η έκσταση ως ιδιαίτερη κατάσταση κατά την οποία ο άνθρωπος βιώνει έντονη θεία αποκάλυψη είναι βιβλική έννοια.

Όμως χρειάζεται προσοχή να μην ονομάσουμε κάθε έντονη προσευχή «έκσταση». Στη βιβλική έκσταση συνήθως υπάρχει συγκεκριμένη υπερφυσική εμπειρία ή αποκάλυψη.

Για τη συλλογική έντονη προσευχή που περιγράφεις ίσως είναι ακριβέστερο να μιλάμε για έντονη παρουσία Θεού, επίσκεψη ή ενέργεια του Αγίου Πνεύματος μέσα στη σύναξη.

8. Και τι γίνεται με το «πάντα ευσχημόνως και κατά τάξιν»;

Εδώ χρειάζεται ισορροπία.

Α' ΚΟΡ 14:40 «Πάντα ας γίνωνται ευσχημόνως και κατά τάξιν.»

Αυτό δεν σημαίνει ότι μία πνευματική σύναξη πρέπει να είναι πάντοτε αθόρυβη.

Η Πεντηκοστή ασφαλώς δεν ήταν αθόρυβη.

Οι Πράξεις 4 δεν ήταν αθόρυβες: «ομοθυμαδόν ύψωσαν την φωνήν».

Ούτε η Β΄ Χρονικών 5: «ως μία φωνή».

Άρα ούτε η ένταση είναι απαραίτητα αταξία, ούτε η ησυχία είναι απαραίτητα τάξη.

Η βιβλική τάξη σημαίνει ότι όσα συμβαίνουν να υπηρετούν τον σκοπό του Θεού και να μην μετατρέπονται σε ανθρώπινο ανταγωνισμό ή ανεξέλεγκτη επίδειξη.

9. Μπορεί λοιπόν να υπάρχει συλλογική δυνατή προσευχή;

Ναι, υπάρχει βιβλικό προηγούμενο. Το Πράξεις 4:24 είναι ιδιαίτερα σημαντικό: «ομοθυμαδόν ύψωσαν την φωνήν προς τον Θεόν».

Δεν υπάρχει βιβλική βάση για να πούμε ότι κάθε προσευχή στη σύναξη πρέπει υποχρεωτικά να γίνεται μόνο από έναν πιστό, ενώ όλοι οι υπόλοιποι να παραμένουν σιωπηλοί. Υπάρχουν σαφώς στιγμές συλλογικής φωνητικής προσευχής.

Όμως η ένταση από μόνη της δεν αποτελεί απόδειξη παρουσίας του Αγίου Πνεύματος. Αυτό είναι απαραίτητο να το κρατήσουμε. Και φυσικά δεν μπορούμε να υποχρεώνουμε τον Θεό να κάνει αισθητή τη παρουσία του μόνο με τις φωνές μας. Ο Θεός αναποκρίνεται σε μια ταπεινλη καρδιά που εκζητά το πρόσωπο του Θεού.

Δεν πρέπει να λοιπόν να λέμε: «Υπάρχει δυνατή φωνή, άρα υπάρχει Άγιο Πνεύμα.»

Ούτε όμως «Υπάρχει δυνατή φωνή, άρα είναι σαρκικό.»

Η Γραφή μάς δίνει άλλα κριτήρια.

1. Υψώνεται ο Χριστός; «Εκείνος θέλει δοξάσει εμέ.» (Ιωα 16:14)

2. Υπάρχει οικοδομή; «Πάντα ας γίνωνται προς οικοδομήν.» (Α΄ Κορ 14:26)

3. Υπάρχει αγιότητα μετά την εμπειρία; Ο καρπός του Πνεύματος παραμένει: «αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, αγαθωσύνη, πίστις, πραότης, εγκράτεια.» (Γαλ 5:22–23). Εάν έχουμε μεγάλη «έκσταση» την Κυριακή αλλά καμία αλλαγή χαρακτήρα τη Δευτέρα, υπάρχει πρόβλημα.

4. Υπάρχει εγκράτεια; Αυτό είναι πολύ σημαντικό: «τα πνεύματα των προφητών υποτάσσονται εις τους προφήτας.» (Α΄ Κορ 14:32). Το Άγιο Πνεύμα δεν καταργεί την προσωπικότητα και την υπευθυνότητα του ανθρώπου.

5. Υπάρχει ειρήνη, ή σύγχυση; «Διότι ο Θεός δεν είναι ακαταστασίας, αλλ' ειρήνης.» (Α΄ Κορ 14:33)

Μια πολύ ενδιαφέρουσα βιβλική γραμμή

Αν βάλουμε τα σχετικά περιστατικά στη σειρά, εμφανίζεται ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο:

Έξοδος 40 Η δόξα γεμίζει τη Σκηνή → ο Μωυσής δεν μπορεί να εισέλθει.

Β΄ Χρονικών 5 Ο λαός υμνεί «ως μία φωνή» → η δόξα γεμίζει τον Ναό → οι ιερείς δεν μπορούν να λειτουργήσουν.

Β΄ Χρονικών 7 Η δόξα γεμίζει τον Ναό → ολόκληρος ο λαός πέφτει και προσκυνά.

Α΄ Σαμουήλ 19 Το Πνεύμα ενεργεί σε μία ομάδα προφητών → όσοι πλησιάζουν αρχίζουν και αυτοί να προφητεύουν.

Πράξεις 2 Οι μαθητές είναι «ομοθυμαδόν» → γεμίζουν όλοι Πνεύμα Άγιο → μιλούν γλώσσες.

Πράξεις 4 «Ύψωσαν την φωνήν» ομοθυμαδόν → σείεται ο τόπος → γεμίζουν όλοι Πνεύμα Άγιο.

Πράξεις 10 Ο Πέτρος ακόμη κηρύττει → πέφτει το Άγιο Πνεύμα → μιλούν γλώσσες και μεγαλύνουν τον Θεό.

Πράξεις 19 Έρχεται το Άγιο Πνεύμα → μιλούν γλώσσες και προφητεύουν.

Υπάρχει λοιπόν πραγματικά μια βιβλική κατηγορία συλλογικών στιγμών κατά τις οποίες η ενέργεια του Θεού γίνεται τόσο έντονη ώστε η συνηθισμένη μορφή της συνάξεως υποχωρεί μπροστά σε μια κοινή πνευματική ανταπόκριση.

Αλλά υπάρχει μία τελευταία, πολύ σημαντική αρχή: Δεν πρέπει να προσπαθούμε να κατασκευάσουμε αυτή την κατάσταση.

Δεν χρειάζεται ο υπεύθυνος της λατρείας να αυξήσει τη μουσική, να επαναλαμβάνει φράσεις, να δημιουργεί συναισθηματική ένταση ή να πιέζει τους ανθρώπους μέχρι να εμφανιστεί το φαινόμενο. Τότε υπάρχει πραγματικός κίνδυνος ψυχολογικού παρασυρμού.

Στη Γραφή το μοτίβο είναι διαφορετικό: «επλήσθησαν άπαντες Πνεύματος Αγίου» και: «καθώς το Πνεύμα έδιδεν εις αυτούς».

Η Εκκλησία δεν δημιουργεί την παρουσία του Θεού. Ανταποκρίνεται στην παρουσία Του.

Και ίσως αυτή είναι η καλύτερη ισορροπία για το θέμα: να μη φοβόμαστε μια έντονη, ακόμη και συγκλονιστική, συλλογική ενέργεια του Αγίου Πνεύματος, επειδή η Γραφή γνωρίζει τέτοιες στιγμές· αλλά ούτε να θεωρούμε κάθε συναισθηματική έξαρση απόδειξη του Πνεύματος.

«Το Πνεύμα μη σβύνετε»

και συγχρόνως

«πάντα δοκιμάζετε, το καλόν κατέχετε» (Α΄ Θεσ 5:19–21).